Về cuộc bạo động ở Mường Nhé

Năm 1976 dân số Tây Nguyên là 1.202.500 người; 13 năm sau, 1989, con số đó là 2.490.178 người – tức là tăng gấp đôi. Tất nhiên, bước nhảy vọt đó chủ yếu là do di dân ồ ạt, không có kế hoạch. (Xin xem Viện Tư vấn Phát triển – CODE 2010, Khai thác bauxit & phát triển bền vững Tây Nguyên, Nxb Tri thức, Hà Nội, tr. 100-102). Và như một hệ quả, rừng bị tàn phá dữ dội, với tốc độ ngày càng nhanh. Người dân tộc thiểu số vốn sống nhờ rừng, là nạn nhân đầu tiên: cuộc sống của họ bị đảo lộn, bị bần cùng. Trong điều kiện đó, dễ hiểu là một số không nhỏ mất niềm tin vào thiết chế xã hội hiện tại, đi tìm một niềm tin mới. Hơn mười năm trước, một số nhà khoa học đã báo động: "Sẽ không là quá sớm khi đưa ra lời cảnh báo rằng nếu không kịp thời có giải pháp khắc phục những khiếm khuyết của quá trình khai thác và sử dụng đất đai thì "Vấn đề dân tộc" sẽ rất có thể phát sinh trong thực tế nay mai ở Tây Nguyên, chí ít là mất ổn định, nghiêm trọng là máu lại đổ […]" (Vũ Đình Lợi, Bùi Minh Đạo, Vũ Thị Hồng 2000, Sở hữu và sử dụng đất đai ở các tỉnh Tây Nguyên, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, tr. 173). Lời tiên tri đó của các nhà khoa học không được ai lắng nghe. Chỉ 4 năm sau khi công trình này được xuất bản, một cuộc bạo động lớn quả nhiên đã xảy ra ở Tây Nguyên. Chỉ cần thay "Tây Nguyên" bằng hai chữ "Mường Nhé" là ta có một tình hình y hệt. Trong vòng 10 năm, dân số tăng gấp đôi do dân cư ở các nơi khác đổ dồn đến. Rừng bị khai thác cạn kiệt. Dân bản địa nghèo đi. "Đạo Vàng Chứ" phát triển rất nhanh. Và bạo động. Chúng ta đã học được bài học cay đắng ở Tây Nguyên chưa? Bauxite Việt Nam

Người Hmong ở Mường Nhé "bạo động"

Một số nguồn tin, nay được chính quyền địa phương xác nhận, nói có 'bạo động' tại huyện biên giới Mường Nhé, tỉnh Điện Biên, miền Tây Bắc Việt Nam từ mấy ngày qua.

Sự việc, theo một số nhân chứng cho BBC hay, đã bắt đầu hôm 30/4 tại vùng của người thiểu số Hmong.

Các trang mạng tiếng Việt cũng có nhiều tin tức không đầy đủ từ vài ngày qua về tầm vóc của vụ bất ổn và số dân tham gia, mà có người tin là "lên tới 5.000".

Được biết, một số đơn vị cảnh sát cơ động và hàng trăm bộ đội được điều đến cùng máy bay trực thăng.

Trả lời BBC qua điện thoại hôm 4/5, nguyên Chủ tịch huyện Mường Nhé, ông Giàng A Dình lên án các hoạt động chống đối.

Ông cũng xác nhận "có ngàn người" tham gia vụ việc.

Theo ông Dình việc có những người Hmong đòi một vương quốc tự trị, là chuyện "chỉ gây ra đổ máu".

Ông Giàng A Dình nói: "Tình hình đang ổn định, tất cả nhân dân, một số người chỉ nghe những lời quá khích của những kẻ cầm đầu nhưng nay nhân dân người ta đã tản mát, từng bước trở về nhà rồi", "Tất cả những người nói thế này nói thế khác đã không còn lý gì để nói với Đảng Cộng sản, nói với nhân dân, dân tộc Việt Nam nữa".

Người Hmong cũng đã bắt giữ một số cán bộ địa phương khi đưa ra yêu sách đòi tự do tín ngưỡng và lập vương quốc riêng.

Một Thượng tá công an cũng chỉ nói với BBC là có chuyện "bất ổn" nhưng không nêu con số của lực lượng an ninh vào cuộc cũng như số người Hmong tham gia.

Ông đề nghị hãy hỏi bên quân đội về những con số này.

BBC cũng chưa xác định được vụ việc đang tiếp tục diễn biến ra sao.

'Miền đất hứa'

Cùng ngày, truyền thông Việt Nam cho đến chập tối chưa đăng tải tin gì về vụ việc.

Nhưng một số trang mạng xã hội hẹn giới trẻ người Kinh đi du ngoạn kiểu hoang dã (phượt) ở vùng núi Điện Biên đã cảnh báo nhau là nên tránh khu vực "người Hmong đòi tự trị".

Chẳng hạn, một bạn viết đã trông thấy trực thăng của Nhà nước bay lên vùng này khi đi máy bay lên Điện Biên:

"Ngồi trên máy bay tự nhiên thấy hai cái trực thăng nó bay song song, tưởng ông nào lên Điện Biên chuẩn bị kỉ niệm 7/5. Lúc xuống máy bay mới biết trên huyện Mường Nhé đang có bạo động".

Tuy nhiên tới nay, các diễn đàn nói về sự kiện đã bị đóng lại.

Trước đó, từ năm 2010, chính báo chí của ngành công an đã có những bài phê phán "luận điệu hoang đường" ở huyện Mường Nhé, Điện Biên về "một thế lực siêu nhiên".

Vẫn theo báo Công an nhân dân, các sĩ quan của ngành này được cử đến để "gặp gỡ, nói chuyện, vận động nhân dân không đi theo kẻ xấu".

Nguồn tin này cho hay có người dân "tin theo thuyết về một Miền Đất Hứa", và hẹn để "được đón về Trời".

Các khẩu hiệu kêu gọi dân chúng đến "những vùng đất hứa" được viết bằng chữ quốc ngữ và tiếng Hmong dạng La-tinh.

Báo Nhà nước năm 2010 xác nhận khi đó các lực lượng Công an, Bộ đội biên phòng, Bộ đội Đoàn 379 thuộc Quân khu II đã "tăng cường cán bộ xuống cơ sở" ở Mường Nhé.

Mới tháng 6/2010, Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng đã ký quyết định tặng bằng khen cho năm tập thể và 13 cá nhân của Bộ Công an "có thành tích giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội" tại tỉnh Điện Biên.

Mường Nhé là một trong những nơi nghèo nhất Việt Nam

Huyện nghèo

Thành lập năm 2002 theo Nghị định số 08/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam, huyện Mường Nhé được chính quyền Việt Nam coi là thuộc "vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn".

Nằm cách Điện Biên chừng 200 km, Mường Nhé là phần gộp lại của sáu xã trước thuộc huyện Mường Tè (tỉnh Lai Châu) và huyện Mường Lay (nay là huyện Mường Chà) tỉnh Điện Biên.

Phía Đông, Mường Nhé giáp huyện Mường Tè; phía Tây giáp Lào; phía Nam giáp Lào và huyện Mường Chà; phía Bắc giáp Trung Quốc.

Theo trang web của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội ở Việt Nam, cho đến tháng 3/2009, huyện Mường Nhé có 9.591 hộ với 52.684 nhân khẩu.

Trong số 13 dân tộc sinh sống tại đây, người Hmong chiếm đa số với 36.811 nhân khẩu (chiếm 69,6%).

Vì nổi tiếng là nghèo, Mường Nhé được chính quyền ra đề án phát triển kinh tế xã hội nhằm giảm nghèo nhanh và bền vững với hàng tỷ đồng từ ngân sách.

Cũng mới hôm 2/5 báo chí địa phương đăng tin bà Tòng Thị Phóng, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội dẫn đầu đoàn công tác của Quốc hội lên thăm và làm việc tại tỉnh Điện Biên.

Tuy nhiên, bên cạnh chủ đề kinh tế, có vẻ như các vấn đề tín ngưỡng và sắc tộc vẫn còn nổi cộm tại đây mà các chính sách của chính quyền chưa giải quyết được.

Cũng chưa rõ kế hoạch xây khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé có liên quan gì không đến tranh chấp đất và rừng tại đây.

Một số nhà báo Việt Nam gần đây đưa tin ít nhiều về hiện tượng người Hmong ở đây "rút vào rừng", không chịu ra trong khi có cáo buộc về hiện tượng đốt phá rừng và "di cư tự do".

Hiện chưa rõ yếu tố tín ngưỡng trong vụ Mường Nhé là gì nhưng nhìn chung, trong những năm qua có hiện tượng người thiểu số Hmong tại Bắc Lào và Việt Nam theo đạo Tin Lành với số lượng đông đảo.

Hôm 5/4/2011, trang web bienphong.cm.vn có bài nói "Mấy năm gần đây, cái gọi là "đạo Vàng Chứ" phát triển rất nhanh trên địa bàn các xã biên giới tỉnh Điện Biên. Đi kèm với truyền "đạo Vàng Chứ" là "vấn nạn" di cư tự do của đồng bào Mông".

Một nhà quan sát tại Paris cho BBC hay người Hmong ở miền Bắc Việt Nam theo đạo Tin Lành phái Phúc Âm, còn người sắc tộc thiểu số ở miền Trung theo phái Mennonite.

Với vụ Mường Nhé, lần đầu tiên lại có bất ổn sắc tộc diện rộng tại Việt Nam kể từ sau cuộc nổi dậy của người Thượng theo Tin Lành Dega ở Tây Nguyên hồi năm 2004.

Nguồn: bbc.co.uk

Bài 1. Choáng váng với rừng ở Mường Nhé

Thứ Ba, 3.11.2009

(LĐ) - Từ năm 2004 đến nay, chưa một ngày nào tôi thôi bị ám ảnh bởi chuyến đi bộ 15 ngày "ăn rừng, ngủ bản", ròng rã khám phá cộng đồng dân cư trong khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam ấy: Mường Nhé.

Cả nước biết đến khu bảo tồn có diện tích hơn 300.000ha đó. Khi có thiên tai, đói khát, bà con nơi này đã quen với hình ảnh những chiếc trực thăng cứu trợ đậu như chú đại bàng xám ngoài đầu bản, chứ chưa bao giờ biết đến cái bánh tròn của ôtô, xe máy hay xe đạp. Cái tình của bà con vùng phên giậu, vẻ đẹp tuyệt kỳ của những tàng cây cổ thụ, của thác cao, suối sâu đã làm tôi thổn thức nghĩ tới cái giá của sự hoang sơ...

Bây giờ, cuối năm 2009, trở lại Mường Nhé, tôi liên tục choáng váng vì thảm cảnh miền "rừng vàng" sắp biến mất, vì những con số không thể tưởng tượng nổi của nạn phá rừng, di dân tự do.

Bài 1: Thêm một "kỷ lục Việt Nam"

Hàng trăm nghìn hécta rừng Mường Nhé bị cạo trọc

Vào đầu những năm 1980, con số được quá nhiều người từng biết đến như sau: Rừng Mường Nhé giữ kỷ lục trên cả nước ta, với diện tích được khoanh đếm bảo vệ hơn 310.000ha. Cán bộ bảo tồn từng ước tính những đàn voi đi rinh rợp, đi nườm nượp khắp Mường Nhé, là khoảng 250 con; đàn bò tót khoảng 300 cá thể; nai, hoẵng, sơn dương, cầy cáo thì nhiều vô thiên lủng. Hệ thực vật rừng, những cây gỗ lớn, những trảng rừng cây cổ thụ ken dày, đứng như cột chống trời nơi biên cương cũng đã được biết đến như là huyền thoại, là biểu tượng về sự giàu có của thiên nhiên Việt Nam.

Chẳng đâu xa, năm 2004, khi người viết bài này đi và sống suốt 15 ngày ở khắp các xã của Mường Nhé, vẫn tận mắt, tận tai "diện kiến" những cư dân biên giới đánh nhau với gấu, với hổ, người tan nát mặt mày, người tàn phế, người bị hổ ăn thịt, người chiến thắng gấu hoang được bà con tự hào đem tên tuổi đặt cho các cánh rừng, dốc núi. Những bức ảnh, những bài báo, những cuốn sách tôi viết về thiên nhiên Mường Nhé vẫn còn được lưu giữ ở Đồn biên phòng 405, ở trên tay nhiều cán bộ và bà con địa phương. Thế nhưng, chỉ 5 năm vừa qua, kho báu thiên nhiên ở khu bảo tồn Mường Nhé và vùng lân cận đã và đang bị tàn sát đến khó tin.

Trước thảm trạng hơn 20 năm qua, 310.000ha rừng đặc dụng Mường Nhé chưa bao giờ được cắm mốc xác định ranh giới, thậm chí đến khi rừng bị phá, cơ quan chức năng ngơ ngác hỏi nhau...: "Ai sẽ chịu trách nhiệm nhỉ?", vừa qua, cơ quan chức năng đã phải làm một cái việc "mất bò mới lo làm chuồng".

Cụ thể: Từ tháng 2 đến tháng 5 năm 2009, Trung tâm Quy hoạch và Thiết kế nông - lâm nghiệp tỉnh Điện Biên dắt díu nhau luồn rừng lội suối mấy chục ngày giời để cắm mốc giới, đặt biển nội quy và biển báo rõ ràng cho Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé!

Trước đó 1 năm, vào năm 2008, Khu bảo tồn từng rộng lớn và giàu có tài nguyên nhất Việt Nam này mới có quyết định ra đời một Ban quản lý với trụ sở đàng hoàng (như một cái hạt kiểm lâm riêng) tại xã Chung Chải.

Vì làm những cái việc tối thiểu, sơ giản đó quá muộn màng, nên hậu quả rừng bị tàn sát đến choáng váng kia không còn làm ai thấy ngạc nhiên nữa. Đến nay, diện tích chính thức được bảo vệ nghiêm ngặt của Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé chỉ còn có 45.000ha. Trừ một số diện tích bị cắt sang Mường Tè (do quá trình tách huyện), số còn lại: Cả trăm nghìn hécta rừng đã bị phá, nói đúng hơn, vì khu bảo tồn hơn ba trăm nghìn hécta kia bị rỗng ruột từ rất lâu, nay đang tiếp tục bị xẻ thịt trên diện rộng...

Kỷ lục Việt Nam: 1 năm, 1 huyện "công nhận" thêm gần 33 bản làng mới!

Năm 2004, hành trình đi bộ bảy - tám chục cây số trèo đèo, vượt suối của tôi bắt đầu từ nơi không có lối mòn cho xe Minkhơ leo núi nữa, chỗ ấy chính là UBND xã Mường Nhé, cái lỵ sở của huyện mới Mường Nhé khá sầm uất hiện nay. Sau 5 năm, sóng điện thoại di động và đường xe máy vào được rất nhiều thôn, bản vốn hoang vu rậm rịt. Cùng với quá trình đó là việc người ta bừa phứa tàn sát rừng.

Thế hệ cán bộ đã tiếp đón tôi hồi đó, họ vẫn còn sống cả ở đây. Anh Pờ Diệp Sàng (người Hà Nhì) giờ đang làm Bí thư Huyện ủy Mường Nhé, gặp lại tôi, rầu rĩ: Giờ không còn những cánh rừng mà cậu đã chụp ảnh, đã nương bóng nữa đâu.

Con số hãi hùng, con số mà cả Việt Nam này không ai có thể hình dung được thế này nhé: Năm 2009, tỉnh Điện Biên vừa có quyết định thành lập thêm 33 cái bản mới ở Mường Nhé, còn hàng chục bản nữa đang cố công, cố sức đòi được... công nhận. Toàn là người di dân tự do, họ chiếm hết những cánh rừng giàu có nhất, họ "cố thủ" ở đó, họ chống đối quyết liệt với sự vận động hồi hương của lực lượng chức năng - thế là "ta" phải chấp nhận cho họ "định cư" bằng cách công nhận thêm các bản làng.

Sự nương tay này đã sinh ra bệnh lờn thuốc, coi thường kỷ cương phép nước; "được đà tiến lên", các đối tượng nhảy dù vào các trảng rừng giàu có nhất để triệt hạ rừng, dựng nhà, lập bản rồi chây ỳ, chống đối lại lực lượng chức năng.

Người đàn ông này mang theo đàn con từ Mường Tè sang nhảy dù vào xã Chung Chải đã 2 năm, phá rừng, lập bản, phớt lờ các quy định của luật pháp.

Bây giờ Mường Nhé có tới 149 bản làng, với 54.000 dân. Nếu so với năm 2002, khi huyện Mường Nhé (vốn là một phần của huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu) được thành lập với 27.000 người, thì dân số huyện nhà nay đã tăng gấp đôi; trung bình mỗi năm tăng thêm khoảng 4.600 người.

Cả các xã mênh mông từ Mường Nhé, Sín Thầu, Chung Chải, xưa - vốn chỉ có duy nhất bản Nậm Là là nơi sinh sống của đồng bào Mông - thì nay, dân số của Mường Nhé đã đến mức... nửa già là người Mông. Hầu hết họ đến bằng con đường di dân tự do.

Hành trình "tấn công" vào vùng lõi Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Nhé được người di dân tự "kiên trì thực hiện" suốt nhiều năm qua, rất rõ ràng: (tính từ ngoài phía tỉnh "lấn" vào ngã ba biên giới) Na Hì, Chà Cang, Quảng Lâm, Nậm Kè, Mường Toong, Mường Nhé, Chung Chải...

Hiện nay, các đối tượng đã "cố thủ" đến khu vực UBND các xã Chung Chải, Leng Su Sìn. Mục tiêu của người di dân tự do là tấn công nốt vùng đất tận cùng, lắm rừng nhiều gỗ, vùng đất duy nhất chưa có bàn chân người di dân tự do: Xã Sín Thầu.

Các đối tượng tinh vi, tay lăm lăm điện thoại di động, có khi vừa chào cán bộ ở cửa rừng này xong, họ lại quay ngoắt ra cửa rừng khác, nhằm đẵn rừng lập bản. Khi cơ quan chức năng lập chốt ngăn chặn, thì họ chuyển "phương án", họ đi xe máy từng toán nhỏ lẻ, thay vì đi ôtô khách cả đoàn. Họ lấy lý do thăm bà con cùng dòng tộc đã ở trong Mường Nhé, lấy lý do đi đuổi trâu bò lạc, vượt qua các điểm chốt. Rồi họ ở lỳ trong rừng, cầm tay kéo cũng không chịu ra.

Điểm nóng nhất về phá rừng ở các xã Chung Chải, Leng Su Sìn hiện nay là khu Xà Quế, Pá Lùng, Cà Là Pá. Rừng bị triệt hạ hoàn toàn, hai cái bản với dăm chục nóc nhà vừa được công nhận "làng bản mới ra đời", thì lập tức có tới vài trăm hộ khác đã phá rừng, đã dựng nhà ở rìa bản dọc suối, đã lăm le ven hai cái bản mới để chuẩn bị xin được "hợp thức hóa".

33 bản mới vừa được thành lập, theo đó, các xã cũng thi nhau tách làm đôi kẻo quá khổng lồ. Chung Chải tách đôi, lập thêm xã mới là xã Leng Su Sìn; Sín Thầu tách đôi, lập thêm xã mới là xã Sen Thượng...

Theo thống kê cụ thể, có tới 90% dân số của xã Mường Toong là người di cư tự do; xã Mường Nhé có hơn 1/3 dân số là người "nhảy dù", đấy là chưa kể rất nhiều người ẩn nấp trong rừng mà xã không tài nào gọi ra để tính đếm được. Nói không ngoa rằng, người ta đã và đang kéo nhau nườm nượp vào rừng Mường Nhé để phá, để đốt phá, chọc trỉa.

Không một cán bộ tỉnh hay cán bộ huyện, xã, bản nào biết được hiện tại có bao nhiêu người di cư tự do đang sống trong rừng của địa bàn mình quản lý. Bởi con số cập nhật từng giờ. Cán bộ Đồn biên phòng 405 Leng Su Sìn vẫn thường xuyên phải lần theo các vệt đánh dấu (nhận phần) cây rừng của người thiểu số hoặc dựa theo các cái bẫy thú mà họ cài đặt trong rừng già để... tìm tung tích các đoàn người di cư tự do.

Có khi tìm nửa tháng  trời không thấy các đối tượng ở miền rừng Đông, họ mới bèn vòng sang miền Tây, tiếp tục rà soát các cánh rừng. Có khi tìm thấy thì rừng đã thành tro từ lâu, lúa nương đã vàng rượi các quả núi và các thung lũng. Mùa khô này, có khi họ ập vào một lúc tới vài trăm người, chỉ một đêm, rừng bị giết, các mái nhà mọc lên nhanh như... thần thoại.

Ông Lỳ Gió Cà - Phó Chủ tịch UBND xã Chung Chải - cứ kêu trời: Rừng bị chặt đau xót lắm nhà báo ơi. Chỗ bản Cà Là Pá, Nhà nước đành phải công nhận cho hơn 20 hộ lập bản mới định cư giữa cái nơi họ nhảy dù vào phá những cây gỗ mấy người ôm không xuể ở ven suối.

Thế nhưng, còn 123 hộ với vài trăm người nữa đang thập thò trong rừng, phá rừng, lập bản và đòi công nhận thêm... dăm cái bản nữa. 5 năm trước, ông Gió Cà và vợ ông, cháu ông là những người đã trực tiếp cưu mang tôi, đưa tôi đi thăm ngắm sự giàu có đáng ngạc nhiên của rừng Mường Nhé trên địa bàn xã Chung Chải. Còn bây giờ, hết rừng rồi nhà báo ơi, nó phá cả rừng "cớm" (cấm) nứa (nữa). Ông cán bộ người Hà Nhì chất phác cứ ngồi giậm chân buồn bực như con ngựa bị bắt phải đi cày.

Phải sinh ra ở Khu bảo tồn Mường Nhé, chứng kiến sự giàu có đến mức có người bắt voi, bắt hổ nuôi chán chê như nuôi chó mèo trong gậm bàn nhà mình, rồi mới đem tặng Nhà nước trưng bày ở vườn thú như ông Phó Chủ tịch Lỳ Gió Cà ở Chung Chải, thì mới hiểu hết nỗi choáng váng khi rừng bị cạo nhẵn hôm nay.

Nguồn: Laodong.com.vn

Bài 2. Phóng sự ảnh: Rừng Mường Nhé - Nỗi đau ngày gặp lại

Thứ Ba, 3.11.2009

(LĐĐT) - Sau 5 năm, được trở lại Mường Nhé, tôi đã chứng kiến nhiều thay đổi, tuy nhiên đó không phải là những điều tôi hy vọng.

Chỉ chưa đầy 5 năm trước, để vào được Chung Chải, Sín Thầu, tôi phải nhờ lực lượng biên phòng dẫn đường, đi bộ ròng rã qua những cánh rừng rậm, cây cổ thụ, lối đi phủ đầy lá khô mục (trong ảnh là Già Ly, cán bộ đồn biên phòng 405).

... đi qua những cánh rừng sương phủ mơ màng trên núi thắm thế này.

Có lẽ lịch sử huyện Mường Nhé phải ghi nhận câu chuyện này nữa: Năm 2004, lần đầu tiên, từ trong hoang rậm, có một cỗ máy xát gạo được khênh suốt mấy ngày trên vai các tráng đinh của bản để vào được đến Chung Chải, Sín Thầu (ảnh chụp 5 năm trước).

còn bây giờ, những cỗ máy ủi máy xúc khổng lồ, nó cuồn cuộn tiến vào, mở đường, tận thu... gỗ, cạo trọc rừng.

5 năm trước, những cây cổ thụ đổ nằm mục ruỗng trong rừng hoang, án ngữ các lối đi.

Còn bây giờ, cây ngã đổ tràn ngập các nương lúa của những người "nhảy dù", phá rừng, lập bản trái phép

Một so sánh buồn, 5 năm trước, tôi cũng từng chụp ảnh kỷ niệm bên những cây cổ thụ dọc lối đi liên xã Chung Chải – Sín Thầu

Còn bây giờ, 5 năm sau, ở Chung Chải, rừng đón tôi bằng  những cây cổ thụ chết đứng, đen thui.

"Những bản làng "nhảy dù" mọc lên, đi theo đó là những số phận người nhếch nhác, tận khổ. Năm 2009, ở huyện Mường Nhé tỉnh Điện Biên có tới 33 cái bản mới toe như thế này! (ảnh chụp cuối tháng 10 năm 2009, tại bản Pá Lùng, bản mới được công nhận tại Mường Nhé)".

Nguồn: Laodong.com.vn

Bài 3. Cuộc chiến bi hài

Thứ Tư, 4.11.2009

(LĐ) - Người dẫn đường cho tôi đi "choáng váng" ở nơi vốn là rừng nguyên sinh của Mường Nhé là Đại úy Chu Ngọc Lệ, Đồn phó trinh sát, Đồn Biên phòng 405 Leng Su Sìn, người có tới 8 năm gắn bó với miền rừng Mường Nhé vốn hoang rậm kỳ ảo, nay đã và đang bị tàn sát thê lương...

Những bức ảnh lẽ ra không nên chụp

Suối sâu, nước ngập ngang lưng, đường mòn vượt núi đều lở lói, bé đến mức con trâu ăn no đi qua còn phải mài bụng vào taluy dương thì mới vừa, những nương sắn bạt ngàn sau bước chân đoàn người cạo trọc rừng "cướp" đất... cứ dần dắt chúng tôi lên dọc các đỉnh mây mù của xã Chung Chải. Nơi đây vốn là rừng già. Chỉ mấy năm trước, Đại úy Lệ cùng đồng đội từng say lử đử khi "tả xung hữu đột" đi phá những nương thuốc phiện tím rắt, rộng miên man được lén trồng ở nơi hoang vắng này. Rừng ở đây giàu rậm lắm, cây gỗ to mấy người ôm chưa tròn vòng gốc.

Chúng tôi đi đến lúc mặt trời chếch ở đằng Tây thì các nương lúa vàng rười rượi trong gió thu tháng 10 Tây Bắc cùng hiện ra. Một biển lúa vàng tươi, dậy màu no ấm. Ai đó trong đoàn chúng tôi chợt quên nỗi đau rừng bị cắt tiết, họ lăn mình vào các thảm lúa vàng và xúc cảm. Cái màu vàng no ấm ấy vô tội, nhưng nó là sự màu mỡ có được từ các cuộc di dân tự do coi thường luật pháp để xẻ thịt các cánh rừng vàng hiếm hoi còn sót lại của tất cả chúng ta.

Lấm lem bùn đất, dốc cạn sức mình để leo núi, toàn bộ thiết bị điện tử mang theo được gói trong các túi nylon lớn để vượt những con suối xanh rêu, như các chiến sĩ đặc công tinh nhuệ nhất, chúng tôi đã tận mục cảnh các "phi đội lính dù" phá rừng nguyên sinh Mường Nhé.

Rừng bị phá triệt để, lúa lúa vàng, những triền núi... bát ngát vàng. Trong biển lúa có tiếng trẻ con khóc văng vẳng. Chúng tôi lăn vào biển lúa như những đứa mục đồng chơi trò trốn tìm. Tìm ra một cái tổ "chim rừng" gồm 4 đứa trẻ, đứa khóc, đứa ngủ gật, mũi dãi xanh lè trong một cái ổ quây bằng những thân lúa nương vạm vỡ.

Bố chúng là Giàng A Thứ, cầm dao, từ một cánh rừng còn lóp ngóp sót lại vài cây gỗ lớn chạy lại; mẹ chúng là Tráng Thị Sung, bụng chửa kềnh, tay cầm hai cái liềm cong như hai vành trăng khuyết cũng nhao tới.

Họ là một gia đình trẻ "đông tre ấm bụi" với 4 người con trứng gà, trứng vịt; cô bé Sung sinh năm 1984, giờ lại đang chửa đứa con thứ năm. Thứ bảo, ta không muốn đẻ, nhưng cứ thế rồi nó lại... chửa.

Thứ cũng như rất nhiều bà con ở hai bản "nhảy dù" Pá Lùng, Xà Quế mới được công nhận này đều là người tại Nậm Hàng, Mường Tè, Lai Châu kéo sang. Đã có 2 mùa lúa nương vô cùng tốt tươi ở miền rừng cách đây vài năm vẫn là nguyên sinh này. Thấy mùi rừng tốt, đất rộng là bà con tá hỏa kéo sang. Họ "bay" như những đàn chim di cư không bao giờ mỏi cánh. Hiện nay, ở khu vực Xà Quế, Pá Lùng có tới cả trăm hộ "tá túc giữa rừng" rồi!

... Trong đám nương của người Xà Quế, đứng từ dưới chân núi, chúng tôi đã thấy những trảng rừng cháy đen thui, nhiều cây gỗ bị chặt to hai vòng tay người lớn ôm mới kín. Chặt rồi đốt rừng, dựng bản, trồng lúa; người di cư tự do để mặc các cây gỗ lớn nằm sóng soài trong ruộng lúa vàng như mật ong rừng. Những nương lúa xốp vàng, ngon nghẻ như có thể dùng thìa dĩa xúc từng miếng lên thưởng thức được ngay.

Người di dân tự do, họ chỉ cần vài khoảnh mặt bằng và chút ít cây gỗ xẻ ra để dựng nhà dựng bản; còn cái quan trọng hơn là họ rất cần chặt tiệt nọc rừng đi để soán lấy của rừng những quả núi lớn, những thung lũng rộng phục vụ việc trồng lúa, trồng sắn.

Đói thì đầu gối phải bò, Thứ bảo thế: "Người đẻ, đất không đẻ, bên Mường Tè hết ruộng nương rồi, nên Thứ phải dắt vợ và đàn con ra đi. Biết phá rừng là sai chứ, chỉ mong chính quyền nương tay thương xót". Thứ nói khá văn vẻ, văn vẻ như đã được ai đó dạy cho học thuộc lòng từ trước lúc khăn gói quả mướp, cất bước ra đi tìm vùng đất hứa.

Vượt qua những chỏm nương chi chít các thân gỗ lớn cháy đen nằm cuồn cuộn như mãng xà bị nướng, tôi và Đồn phó Chu Ngọc Lệ cùng đoàn tùy tùng thấp thểnh tiến vào phía bản Xà Quế, Pá Lùng. Hai bản với gần sáu chục nóc nhà nằm ềm ệp trong sương núi, toàn bộ là nhà tranh, hầu hết chỉ bé nhỏ, liêu xiêu như cái lều trông vịt.

Thấp thoáng bên những lều nương nhẵn bóng vệt mồ hôi ám vào các thanh tre là những tấm bạt nylon lớn trải ra để phơi lúa mới thu hoạch, lúa tươi mẩy hạt rải kín những triền rơm rạ vàng óng.

Trên mái lều nọ, các đám cây mướp đã trùm phủ kín, đã nở mùa hoa thứ hai trên vùng đất mới vừa mãn kiếp là rừng nguyên sinh. Đầu bản Xà Quế còn vài "chứng tích buồn thương" của bà mẹ rừng nguyên sinh: Những thân gỗ lớn đứng như bức tường thành khổng lồ, có khi đã bị xẻ mất một nửa, có khi đã bị đốt thành than một nửa.

Đám trẻ con lang thang như đá cuội, như bùn lấm khắp các rông núi, chúng chui vào các bức tường thành gỗ đen nhẻm, nham nhở để chạy trốn khi thấy người lạ. Tôi chụp bức ảnh cháu gái ở truồng trắng như thân măng mới bóc bẹ, bé cùng mẹ đứng trên một thân gỗ lớn, nhún nhẩy, bập bênh, giã cối gạo ngoài bìa núi khi trời đã nhá nhem tối; gần đó là một bé trai ngồi bần thần, bẩn thỉu, tay khư khư cục đá làm đồ chơi, cậu bé ngoạc miệng khóc khi có chiếc máy ảnh giơ lên... Hai bức ảnh cứ mỗi lần xem xong, tôi lại thấy: Lẽ ra mình không nên chụp.

Những đứa trẻ được "thả rông" trong bản làng mới "tước đoạt đất từ rừng già" ở xã Chung Chải.

18 tuổi, ba lần bắn chết bạn săn

Đại úy Lệ vừa mới vào Xà Quế giải quyết một "án mạng" mà có lẽ nó là thứ "kỷ lục" chỉ có thể gặp được ở riêng cái bản di cư tự do khốc hại này: 18 tuổi, cậu thanh niên Sùng Giả Thầu ở bản Pá Lùng rủ bạn đi săn hoang thú; Thầu cùng người hàng xóm Vừ A Lầu xách cơm nắm, đi từ lúc mặt trời lên, nửa đêm thì đến cánh rừng già giáp ranh với xã Mù Cả của huyện Mường Tè. Hai cậu bé nhanh chóng tổ chức kế hoạch dồn đuổi một đàn nai béo nục nạc.

Lầu và Thầu thủ thỉ giao ước với nhau là, để tránh "săn thú bắn nhầm người", trước khi thằng nào bóp cò thì cũng phải huýt sáo một tiếng, nếu "con mồi" không huýt sáo giả lời, thì nhất định đó là thú rừng, cứ thế mà bắn. Thấy một bóng đen, huýt sáo, im lặng, chắc mẩm sắp... có con nai béo, Thầu xiết cò. Đạn xuyên từ chẩm (trước trán) lên đỉnh đầu, khiến Vừ A Lầu chết ngay tại chỗ. Điều đáng choáng váng hơn, theo kết luận điều tra của lực lượng biên phòng, cậu bé 18 tuổi Sùng Giả Thầu kia từng có thành tích kinh khủng: 3 lần săn thú bắn nhầm người.

Những lớp học "từ trên giời rơi xuống"!

Ông Vi Văn Phanh - Phó Hạt trưởng Kiểm lâm huyện Mường Nhé, người đang dẫn đường cho tôi vào Pá Lùng tỏ ra hết sức ngán ngẩm trước sự tinh ranh, chây ỳ, coi thường luật pháp của các đoàn người di cư tự do.

Đúng lúc ấy, tất cả chúng tôi đang phải nghe một câu chuyện oái oăm nhất của... ngành kiểm lâm Việt Nam. Rằng: Một cậu bé học hết lớp 10 hẳn hoi, theo cha mẹ từ Mường Tè sang Pá Lùng phá rừng, em vừa chặt gỗ, mặc cho quay phim chụp ảnh; vừa tâm sự: Em chặt gỗ, dọn rừng đi để dựng căn nhà mới vào chỗ này, nhà báo ạ. Là bởi vì trong bản mới công nhận kia chưa có sóng điện thoại di động, ra chỏm núi này, có ít sóng "lạc đường" đến!

Gã Vừ Đủ Sáng thì hoan hỉ lôi trong áo thổ cẩm cài khuy đính cả tua rua đỏ ra một chiếc điện thoại di động "trên cả sành điệu". Lưng đeo dao, tay đeo đồng hồ điện tử nhấp nháy, miệng cười ha hả, Đủ Sáng khoe: Dựng nhà ra chỏm núi này, tự dưng được gọi di động mà. Nhà anh trai Sáng, anh Hồng Sinh cũng đang ngả gỗ dựng nhà. Quê gốc tận ngoài Mường Chà, tỉnh Điện Biên, Đủ Sáng khoe, điện thoại của hắn dùng 2 sim, đang khuyến mãi rẻ lắm. Bọn Việt - theo (Viettel) và bọn Vina đang lồng lộn lên khuyến mãi, chỗ này Vina gọi thoải mái, tao có cả vốc sim!

Bằng cách ứng xử tàn nhẫn với rừng của mình, thật khó để người ta không cảm thấy căm phẫn hành động nhảy dù vào rừng nguyên sinh dựng nhà lập bản ở Mường Nhé. Tuy nhiên, nếu đã từng sống trong không khí tạm bợ, đói khát, nhếch nhác ngoài sức tưởng tượng ở những cái bản "trên trời rơi xuống" kiểu như Xà Quế, Pá Lùng, Cà Là Pá... thì chúng ta sẽ nhận ra một điều khác nữa. Đó là số phận thật sự của những người phụ nữ, những bé trai, bé gái tội nghiệp đang theo bước chân đoàn người đi "bất phóng bất phú" kia.

Việc huyện Mường Nhé được phép (bất đắc dĩ) "công nhận" thêm 33 bản mới chỉ nội trong ít tháng đầu năm 2009 là một kỷ lục đau buồn khi nói về thảm trạng phá rừng, di dân tự do; song, mặt khác, đây cũng là một hành động rất tình nghĩa, rất con người. Ví như chuyện những thiên thần bé giữa đại ngàn của chúng ta cần được chăm sóc, bảo vệ, cần được đưa đến trường.

Trong tổng số chưa ai thống kê được những người di dân tự do đang nương náu ở rừng Xà Quế, Pá Lùng, nhưng ít nhất, hiện nay (tính đến tháng 10.2009), đã có tới 200 em được các giáo viên chân trần tứa máu luồn rừng, vận động đưa trẻ đến lớp.

Thầy Hà Thanh Tình, SN 1986, quê ở tận Bá Thước, Thanh Hóa nhận trọng trách lên Xà Quế đánh gianh, chặt nứa, mở lớp, rồi kiêm luôn chức: "Phụ trách phân trường". Trường của họ lợp gianh, cắm tre nứa liêu xiêu, đứng đỉnh núi trông sang nó như một ngôi nhà dài Tây Nguyên trườn dọc bản Pá Lùng.

Cái vệt màu nâu đó cứ xám mượt như lông thú nằm ở vị trí chính giữa, xung quanh là leo pheo các lều vịt tội nghiệp của 12 thầy - cô giáo trẻ. "Một điểm trường thế này mà đã có tới 9 lớp với hơn 200 học sinh rồi, toàn bộ là bà con di dân tự do! Là bởi vì sắp tới, huyện yêu cầu mở thêm 3 lớp học nữa để đón thêm các cháu ở các hộ tá túc giữa rừng (chưa được công nhận bản) đến học. Trường vừa mở, mà lớp học và số học sinh cứ tăng vùn vụt, vì người nhảy dù càng đông" - thầy Tình nói.

Lúc mới mở điểm trường, tất tật thầy - cô ai cũng phải dạy lớp "vỡ lòng". Bởi hầu hết các cháu, ở các độ tuổi đều... chưa bao giờ đi học.

Nguồn: Baomoi.com

Bài 4. Đi tìm cột mốc ba cạnh

Ghi chép của Đỗ Doãn Hoàng

Thứ Sáu, 11/03/2011

(Dân trí) - Ông Sỹ Tài bảo "hữu bằng tự viễn phương lai/ bất diệc lạc hồ", bạn từ phương xa đến chẳng vui lắm sao. Tiễn các vị leo lên điểm núi thiêng có cột mốc ngã ba biên giới, vừa vui, già Sỹ Tài vừa buồn.

Vì hơn 70 tuổi, từ giờ đến lúc về giời, nếu Nhà nước làm đường ô tô lên cột mốc, thì may ra tôi mới đi được, chứ đi bộ 8 tiếng, thì người trẻ mới đi được thôi mà.

Thêm nhiều lần "choáng váng" giữa rừng

Ngày xưa tôi còn khỏe, thì cột mốc chưa xây, chỗ đỉnh núi một tiếng gà ba nước cùng nghe kia, chỉ là một đống đá, có cái trụ đá ba cạnh hướng mặt sang ba nước đã bị cụt. Năm 2005, Nhà nước thuê người Hà Nhì gùi từng túi xi măng, từng viên gạch viên đá vào xây, nghe nói mốc to lắm, các anh biên phòng và nhiều người am hiểu đều bảo: đó là cột mốc đẹp nhất (trước hết về thẩm mỹ) của toàn cõi Đông Dương. Chỗ ấy, bên phía ta gọi là núi Khoang Lao San, theo tiếng Quan hỏa tức là vùng rừng lạnh, vùng mây mù vây bủa quanh năm. Chỗ đó, cao khoảng 1.864m so với mực nước biển; bên phía Trung Quốc, bạn gọi là khu "Thập tầng đại sơn", 10 đỉnh núi lớn; phía Lào, ở khu giáp ranh toàn đồi cỏ tranh bạt ngàn, họ gọi là gì tôi không tường tận lắm.

Hồi tôi còn đi săn hổ, săn gấu, cõng những con nai lớn về chia cho cả bản ăn, rừng ở khu vực cột mốc ngã ba biên giới vẫn như bây giờ. Bởi bà con không dám đẵn gỗ ở đó, bước chân người di cư tự do đến tận bây giờ cũng chưa vào được đến đấy. Núi thiêng, bà con sẽ phải bảo vệ bằng mọi giá chứ. Ngoài bản Tá Miếu là cỏ tranh bạt ngàn, những quả đồi cao, đầy mây, ẩm ướt, nhưng chưa bao giờ có rừng già cả. Chỉ toàn cỏ tranh, có khi con hoẵng đi trong rừng, cái sừng nó còn nhấp nhô, khúc khuỷu thò lên trời, cứ như có con gà trống đang đi dạo rồi thò mào lên ngó chúng tôi. Chỗ giáp ranh ba nước, rừng phía ta dày và nguyên sinh, những cây gỗ lớn phủ toàn rêu xanh trông như con thú lông mượt đang đứng đợi khách ven lối mòn, đẹp lắm lắm, Lỳ Sé Hoàng à. Ông Tài nói rồi tiếc rẻ nhìn lên đỉnh trời có cột mốc ba cạnh, "ta đã già rồi, không đủ sức để lên đó cùng con được".

Những cây gỗ lớn phủ toàn rêu xanh trông như con thú lông mượt

Tôi và nhiều người gắn bó với A Pa Chải đều cảm thấy thiêu thiếu nếu chưa một lần được đặt chân lên cột mốc ba cạnh ngã ba biên giới thiêng liêng đó. Khi tôi còn dầu dãi ăn rừng ngủ thác với Sín Thầu lắc lơ, thì cột mốc chưa xây (mới dựng năm 2005). Lúc có mốc rồi, thì đời càng bận rộn thêm, thật khó để dọn mình cho mấy ngày leo núi (từ Hà Nội, ít nhất 5 ngày vừa đi xe vừa đi bộ). Giờ mang cả kho thiết bị và ê kíp hùng hậu lên để làm phim tài liệu, thì trời lại đổ mưa, khi lắc rắc khi hạt nặng như có ai đứng trên giời ném ngô vào mặt lá. Giá rét căm căm, đúng là phải cắn răng liều một chuyến, thì chúng tôi mới dám đặt cơm nắm và thịt gà rang, muối vừng làm lương thảo phục vụ cho hành trình cầm chắc là vô cùng vất vả đó.

Khuất Văn Dũng, Trạm trưởng biên phòng A Pa Chải xung phong vác AK đi dẫn đường, lại thêm Toán Chu Cà, lính đồn 317 được chỉ huy cắt cử đi khuân vác máy móc và khoác súng bảo vệ đoàn… Sự ân cần đó, khiến cho những người phố thị có sức ỳ lười nhác nhất cũng không có đường thoái lui.

"Chúng ta cần dậy từ 4h sáng, nắm cơm, chuẩn bị hành lý, gậy leo núi, túi bọc máy móc vượt rừng mưa. Phải đi sớm, nếu không muốn ngủ lại trong hốc cây, mái đá giữa rừng, người khỏe đi 8 tiếng, đoàn này… thì, nếu xuất phát từ khi trời chưa sáng, may ra về được trước khi trời tối", Khuất Văn Dũng nói như ra lệnh cho lính mới của mình vậy. Giá rét, đồn biên phòng thì dĩ nhiên không có nước… ấm kiểu bình nóng lạnh. Đến rửa mặt bằng nước lạnh mấy chàng quay phim công tử còn không dám, nói gì đến tự tin leo núi. Nhiều đoàn chinh phục cột mốc ba cạnh đã phải ngủ lại trong rừng, có người khóc lóc bỏ cuộc chơi, có người luồn rừng đêm, ra đến đồn thì trời đã… sáng.

Cũng may là trời mù mịt mây trắng, cây cỏ chỉ ánh lên đen đủi trong tầm nhìn hơn chục mét, nên trạm trưởng biên phòng Dũng thoải mái "phủ dụ" các thành viên trong đoàn là gần lắm, gần lắm, cố mà đi đi nhé, sắp cán đích đến nơi rồi. Mây làm người leo núi như những kẻ khiếm thị. Thế hóa ra lại hay, chứ biết rõ lộ trình, khối người không đủ dũng khí lê bước khi các kẽ ngón chân đã tứa máu tươi vì dốc núi. Cứ nhè các lối mòn, các gốc cây cổ thụ, các tảng đá trơn rêu xanh mà bước.

Toán Chu Cà là gã trai Hà Nhì từ lúc sinh ra đến giờ chưa bao giờ rời vùng ngã ba biên giới, nên hắn cứ đi như con thú hoang nhảy nhót, hắn thuộc rừng như lòng bàn tay của chính mình vậy. Hắn được trạm trưởng "dàn quân" cho đi "đoạn hậu", luôn miệng động viên và… giả vờ trách móc (theo mánh "người đấm người xoa"): "các anh cố bước đi, để em còn đi nữa chứ, các anh bị lạc hay là phải ngủ rừng là em bị kỷ luật đấy".

Trang phục truyền thống của người Hà Nhì vùng ngã ba biên giới 

Các đồi cỏ tranh mục nát, cỏ sắc và nhám đến ghê răng, mưa rả rích thê lương, chúng tôi cứ ngã như… đập mẹt. Minh, chàng quay phim của chương trình phát thanh có hình (vov tivi) cứ bay như vũ công nhào lộn, ngã đến mức chán nản, cậu ta cứ ẩy mình cho trôi trong bùn và cỏ mục, có  khi trôi vèo vèo vào những khúc cua dài dặc đến mức chúng tôi không còn nhìn thấy cậu ta nữa. Cái mệt làm cho tiếng gọi thảng thốt của chúng tôi như tiếng rên, cậu ta có nghe thấy cũng chẳng buồn trả lời. Đúng là con ruồi đậu vào mép không buồn đuổi. Đi bằng mông. Bù lại, rừng già tuyệt đẹp, những cây cổ thụ khổng lồ, rêu mốc, cây ký sinh bám dày từ gốc lên ngọn, từ thân sang cành nhánh, chúng ủ trong mây từ thượng cổ cứ sinh ra và chết đi theo lời truyền dạy của hóa công. Cây cứ sống, cứ chết với tuế nguyệt, mà chưa bao giờ chịu một sự "xẻ thịt" nào của con người.

Vào đến rừng nguyên sinh vùng ngã ba biên giới này, dẫu leo núi đến bạc mặt, dẫu không dám tin mình còn đủ sức để đi và về đến chỗ cần đến, tôi bỗng dưng thấy đau đớn. Đau đớn vì rằng, hóa ra khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Việt Nam này từng giàu có quá, mỗi tàng cây là một kho báu sinh thái kỳ thú, nó là tài sản tuyệt vời của con người. Ba trăm nghìn héc-ta rừng đã được khoanh lại cho dự án bảo tồn, đây là khu rừng đặc dụng lớn nhất của lịch sử giữ rừng Việt Nam; nhưng rồi người ta đã thả sức phá, thả buông cho kẻ khác phá, phá đến mức năm 2008, UBND tỉnh Điện Biên chậm chạp ra một cái quyết định thành lập Khu bảo tồn, bấy giờ rừng chỉ còn có 45.000 ha (chỉ còn chừng 1/7).

Toàn bộ vùng mênh mông cả trăm cây số tôi đã đi qua, rừng trụi thùi lụi, núi chênh vênh trọc lốc như cái cằm vừa cạo hết râu của người đàn ông nào đó. Chao ôi là khủng khiếp, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Xuân ơi, (khi đọc loạt bài "Choáng váng với rừng ở Mường Nhé" trên Lao động rồi phát biểu trong Quốc hội), ông nói đúng quá, nói quá đúng ngay cả khi ông chưa được có mặt ở rừng nguyên sinh vùng ngã ba biên giới như tôi lúc này đây…, rằng: nếu cứ để di dân tự do và phá rừng như lâu nay, thì câu hỏi đặt ra là "liệu chúng ta có còn luật pháp nữa hay không?". Sau 9 năm tôi đem ảnh cũ và ảnh mới, ký ức và hiện tại ra so sánh, thì là một trời một vực, rừng bị tận diệt đến… buốt lòng. Tôi không còn dám tin bao hoang sơ năm trước là thứ có thật ở trên đời nữa.

Khoang Lao San quyến rũ!

Hang ổ cuối cùng của rừng già, rừng nguyên sinh chính là khu vực đỉnh núi Khoang Lao San này đây. Rừng lạnh, rừng mây mù, và rừng ở cái nơi mà chỉ vài bước nhảng chân là bạn có thể từ quốc gia nọ bước sang hai quốc gia láng giềng kia một cách dễ dàng. Rừng rậm rịt, suối gầm thét, cây cổ thụ đầy dây leo chằng chịt như ngàn vạn con mãng xà án ngữ lối đi, màu xanh miên man bất tận, xanh đến nao lòng, kỳ hoa dị thảo tầng tầng lớp lớp trưng bày nhan sắc và sự muôn hình vạn trạng của mình ra 6 phía (bốn phía cộng với trên trời, mặt đất). Rừng Việt, rừng Lào và rừng Trung Quốc nối tiếp nhau. Thỉnh thoảng lắm mới có vết chân con trâu thả bán hoang dã của người nước nào đó in trên nền đất, trên thân cây đôi lúc có vệt cào của con gấu hoang, lắm lúc có dấu tích của nai hoẵng ở mái đá nhẵn thín, lại có những quả rừng in hình răng sóc, khỉ, vượn. Sự tĩnh lặng tuyệt đối giữa mây mù đó khiến người ta muốn gào lên vì khi được hít căng phồng lồng ngực những gì tinh túy nhất của thiên nhiên.

Vẻ đẹp của rừng nguyên sinh ở khu vực ngã ba biên giới

Trên đỉnh núi cao nhất, mây bủa kín các gốc cổ thụ cách chỗ đứng của người ta chỉ 20m, gió rít u u, lạnh thấu tim óc, trên đó là cột mốc ngã ba biên giới đầy huyền thoại. Dũng bảo, có nhiều chàng biên phòng, trước khi hết thời hạn đồn trú, dù nhiệm vụ không cần phải cuốc bộ lội núi cật lực 8 tiếng vào cột mốc này, nhưng họ vẫn xin với chỉ huy cho phép được lên điểm cực Tây thiêng liêng của Tổ quốc một lần, rút điện thoại ra bấm một kiểu ảnh, để tìm nghe xem cái tiếng gà gáy ba nước cùng nghe kia có thật hay không. Cũng như Dũng, Cà, họ tự hào và hạnh phúc lắm, khi được đồn trú ở nơi này. Tôi cũng sững người, sau bao năm gắn bó, cắt máu tay thụ lễ đặt tên thành người Hà Nhì rồi, giờ mới đến được cái vị trí đặc biệt này.

Đặt trang trọng trên bệ vuông lát đá granit rộng tới 36m2, cột mốc  ngã ba biên giới A Pa Chải (thường gọi là mốc O) có chiều cao 2m, làm bằng đá hoa cương, hình lăng trụ, 3 mặt đá, mỗi mặt viết bằng chữ quốc ngữ và có quốc huy của mỗi nước (gồm Việt Nam, Trung Quốc và Lào). Bên ta điệp trùng rừng rậm, bên Trung Quốc, từ cột mốc bước xuống là các bậc thang bê tông xây khang trang đi tít hút vào miền rừng khá nhiều cây cổ thụ; phía Lào, là bạt ngàn các đồi cỏ tranh, chỉ toàn là cỏ tranh, gió thổi như có cỗ máy hung dữ đang đuổi mưa nặng hạt và gió lạnh quất từ chân đồi cỏ tranh lên, rét buốt.

Tọa độ đặt cột mốc, được trạm trưởng Dũng ghi chép cẩn thận trong sổ tay, anh đọc và chúng tôi tiến hành dùng máy định vị toàn cầu GPS đo thử một lần nữa. Lễ chào cột mốc được Khuất Văn Dũng và Toán Chu Cà chấn chỉnh trang phục, đội mũ cối sao vàng, khoác súng AK, thực hiện trang nghiêm, kính cẩn. Đó là tình huống mà chúng tôi cứ mải hò hét và chụp ảnh, vẫn chưa hề nghĩ tới. Họ lặng lẽ hô nghiêm, đứng chào, trong khi chúng tôi nín thở im lặng nhận ra sự vô tâm của mình ngay cả khi đứng ở địa đầu thiêng liêng cực Tây Tổ quốc.

Đường về, người ngấm lạnh, các dốc núi hoang vu ngấm mưa trơn, dây thừng mang theo phát huy tác dụng khi buộc vào cây cổ thụ mà thi nhau trườn tụt dốc. Trạm trưởng Dũng gần 10 năm đồn trú A Pa Chải, nhưng hóa ra anh lại là người bị ngã nhiều nhất trên đường đi, bởi cây súng AK là thủ phạm làm anh mất thăng bằng trên các chặng luồn rừng, vượt dốc núi quá trơn truội. Các "vũ công" trườn đường bằng mông giờ cũng kiệt sức nằm thở, không chịu đi nữa. Tôi lặng lẽ bỏ một vài quả mơ ngọt vào miệng khi cảm giác mình đã đứt hơi, hai bắp chân đau như đang bị ai đó lóc thịt ra, ăn quả mơ tròn để nhớ nhiều hơn những hương vị hoang sơ của núi rừng ngã ba biên giới.

Dù đồn trú ở chính trạm biên phòng A Pa Chải (thuộc đồn 317), nhưng hai chiến sỹ biên phòng này vẫn ước ao được chụp một tấm ảnh bên cột mốc thiêng, để lưu giữ suốt đời và để... khoe với người thân

Quả mơ ngọt, ăn vào rồi thì uống nước suối bao giờ cũng thấy ngọt. Đó là lý do để người Thái có câu chuyện cổ, về một dân tộc thơ ngây ở Tây Bắc bị  mất lãnh thổ của mình chỉ vì một quả mơ. Kẻ ngoại lai ấy đến, họ bảo, họ có một dòng suối nước ngọt lắm, nếu đổi những cánh đồng và các bản làng kia cho họ, thì họ sẽ ban cho dòng suối kỳ lạ đó mà ngon ngọt mãn kiếp. Họ dẫn đi thật xa, rồi làm như tình cờ để những người tìm con suối quý ngồi kia nghỉ dưới gốc cây mơ ngọt và xơi vài quả xanh, nhỏ xíu, hình tròn. Thế là, lúc đến một con suối bất kỳ, cả đoàn người thơ ngây vớt nước lên uống thử, nước ngọt lịm, lại có hương vị thơm là lạ. Càng uống càng ngọt. Thế là cộng đồng người bản địa chất phác kia chấp nhận cắt đất, đổi lãnh thổ của mình cho kẻ ngoại lai nham hiểm.

Ngẫm thế, tôi chợt nhận ra, cái chuyến lên địa đầu xa xôi này của cực Tây Tổ quốc, nó không chỉ là dã ngoại leo núi, không phải là đi để xác lập kỷ lục cho riêng mình hay gì gì đó, mà đích thực là một thứ hành hương với những trải nghiệm kỳ thú và mến thương về văn hóa, tộc người, về đất mẹ - với những con người lặng lẽ cho sự bình yên của xứ sở. Về cái giá của sự hoang sơ!

Đ. D. H.

Nguồn: Dantri.com.vn

---

Original Page: http://boxitvn.blogspot.com/2011/05/ve-cuoc-bao-ong-o-muong-nhe.html

Cách “đối thoại” của Philippine với Trung Quốc về vấn đề chủ quyền biển đảo

Philippine gửi thư phản đối yêu sách vô lý của Trung Quốc về đường lưỡi bò trên Biển Đông lên LHQ có chậm so với một số nước, nhưng những việc họ tiếp tục triển khai bất chấp kẻ đầu gấu lên giọng đàn anh xem ra thật đáng nể. Cũng vậy, hai năm trước, việc Malaysia từng cho máy bay phản lực đánh đuổi tàu Ngư chính TQ xâm phạm vùng lãnh hải mà Nhà nước Malaysia tuyên bố chủ quyền làm tàu Ngư chính cuối cùng lủi chạy khiến người dân láng giềng là Việt Nam theo dõi mà nở mày nở mặt. Sướng cho người thì mặt lại bỗng lựng đỏ trước không ít hình ảnh thường khi cứ đập vào mắt: những con thoi ngoại giao qua lại như bươm bướm cùng một vài cái nâng tay trân trọng và cái đầu cúi. Dân ta bảo nhau: Yên chí. Đó là bọn Troang, bọn Phuchien, bọn Quangtong, Quangxy... lạc loài nào đấy chứ đâu phải người Việt – giống Lạc Việt xưa nay không có thói quen này. Bauxite Việt Nam

1. TQ 'phản pháo' trước thư của Philippines

Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên tiếng về lá thư của Philippines

Một ngày sau khi có tin Philippines gửi thư lên Liên Hiệp Quốc để phản đối yêu sách đường chín đoạn của Trung Quốc, Bắc Kinh lên tiếng nói điều này "không thể chấp nhận được".

Trong thư ngoại giao (note verbale) gửi lên LHQ hồi đầu tháng, Manila viết rằng tuyên bố chủ quyền Biển Đông của Trung Quốc "không có cơ sở theo luật quốc tế".

Sau khi các hãng tin nước ngoài đưa tin về sự việc, Chính phủ Trung Quốc lập tức lên tiếng nói sẽ không chấp nhận điều này.

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, Người phát ngôn Hồng Lỗi tuyên bố khu vực yêu sách hoàn toàn nằm trong lãnh thổ Trung Quốc.

Ông Hồng Lỗi nói với các nhà báo: "Chủ quyền của Trung Quốc, các quyền liên quan và quyền quản lý hành chính tại Biển Đông đều bắt nguồn từ lịch sử và dựa trên các cơ sở pháp lý".

"Chính phủ Trung Quốc không thể chấp nhận nội dung thư ngoại giao mà chính phủ Philippines đã đệ trình lên Liên Hiệp Quốc".

Trước đó các nước Việt Nam, Malaysia và Indonesia cũng đã lên tiếng phản đối khi Trung Quốc đệ trình bản đồ thềm lục địa mở rộng lên Liên Hiệp Quốc hồi năm 2009, trên đó có mô tả đường chín đoạn bao quanh tới 80% diện tích Biển Đông.

Tranh chấp

Chính phủ Trung Quốc không thể chấp nhận nội dung thư ngoại giao mà Chính phủ Philippines đã đệ trình lên Liên Hiệp Quốc.

Người phát ngôn Hồng Lôi

Nhiều nước, trong đó có Philippines, Trung Quốc và Việt Nam, đang tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông, khu vực được cho là giàu tài nguyên và có những tuyến hàng hải vô cùng quan trọng.

Trong note verbale gửi lên bộ phận chuyên trách Luật biển của LHQ, Philippines tuyên bố quần đảo Kalayaan (Trường Sa) là bộ phận không thể tách rời của Philippines và nước này có chủ quyền và quyền tài phán đối với quần đảo này, cũng như các vùng biển xung quanh.

Đại sứ Trung Quốc Tôn Quốc Cường cũng từng lên tiếng tại Hà Nội về chủ đề biển đảo

Manila viện dẫn Công ước về Luật biển của LHQ (UNCLOS) để minh chứng.

Bởi vậy, theo Philippines, tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc "đối với các vùng biển, đáy biển và thềm lục địa không có cơ sở nào theo luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS".

Tuần này Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc Quách Bá Hùng đang có chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam. Được biết, một trong các nội dung quan trọng trong hội đàm hai bên là giải quyết tranh chấp Biển Đông.

Đây là một trong các đoàn quân sự cấp cao nhất từ trước tới nay sang thăm Việt Nam, thành phần đoàn được biết có các quan chức hàng đầu như Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân TQ Mã Hiểu Thiên và Phó Tư lệnh Hải Quân Từ Hồng Mãnh.

Một điều đáng chú ý là nội dung Biển Đông được nhắc tới trong hầu hết các bản tin mà báo chí Việt Nam đăng tải.

Thế nhưng tin của các hãng Trung Quốc như Tân Hoa xã phát đi từ Hà Nội không đề cập tới khía cạnh này mà chỉ nói chung chung về việc Việt Nam và Trung Quốc cam kết phát triển quan hệ giữa hai quân đội.

2. Philippine tăng cường tuần tra ở quần đảo Trường Sa

MANILA — Quân đội Philippine tuyên bố vào hôm thứ Sáu rằng họ có kế hoạch sử dụng một tàu chiến mới do Mỹ sản xuất để tăng cường tuần tra tại vùng biển tranh chấp ở Biển Nam Trung Hoa [Biển Đông] giữa lúc căng thẳng lại bùng lên giữa Philippine với Trung Quốc về những tuyên bố chủ quyền đối địch nhau.

Hải quân Philippine đang xem xét sử dụng tàu tuần tra hiện đại thuộc lớp Hamilton mới mua của Mỹ gần đây tại khu vực gần vùng biển mà Philippine tuyên bố chủ quyền ở quần đảo Trường Sa, người phát ngôn của Bộ Quốc phòng, Thiếu tướng Jose Mabanta đã cho biết như vậy.

"Đó là một trong những khu vực có thể xảy ra căng thẳng. Chúng tôi thực sự phải bảo vệ một số khu vực thuộc quyền kiểm soát của chúng tôi và quần đảo Trường Sa là một trong những khu vực thuộc quyền kiểm soát của chúng tôi", Mabanta đã trả lời AFP khi được hỏi liệu chiếc tàu chiến đó có được triển khai hay không.

Mabanta nói rằng một thủy thủ đoàn hiện đang được huấn luyện tại Mỹ về điều khiển tàu tuần tra và dự kiến họ sẽ trở về Philippine trong tháng 6.

Hải quân Mỹ mô tả chiếc tàu thuộc lớp Hamilton đó là loại tàu có sức bền lớn được trang bị các hệ thống vũ khí tác chiến gần.

So với hải quân Trung Quốc thì Hải quân Philippine [hiện] có một đội tàu nhỏ và cũ.

Đội tàu của Philippine gồm những chiếc tàu cũ của Hải quân Mỹ được Philippine mua lại, chiếc hiện đại nhất là Rajah Humabon, một khu trục hạm hộ tống thuộc lớp Cannon được đóng trong Thế chiến II và là một trong những chiếc tàu chiến cũ nhất của thế giới hiện đang còn hoạt động.

Philippine và Trung Quốc cùng với Brunei, Malaysia, Đài Loan và Việt Nam hiện đang tuyên bố chủ quyền toàn bộ hoặc một phần quần đảo Trường Sa được cho là nơi có nhiều tài nguyên

khoáng sản và nằm gần các tuyến hàng hải quan trọng.

Tranh chấp lại bùng phát trở lại hồi tháng trước khi Manila than phiền rằng tàu tuần tra của Trung Quốc đã quấy rối một chiếc tàu thăm dò dầu khí của Philippine ở vùng biển tranh chấp gần quần đảo Trường Sa. 

Philippine sau đó đã công bố các kế hoạch tiếp tục thăm dò dầu khí tại vùng biển đó và nâng cấp sân bay quân sự trên một hòn đảo ở quần đảo Trường Sa và đệ trình một thư phản đối chính thức lên Liên Hiệp Quốc về những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc.

Giữa lúc căng thẳng bùng phát, Trung Quốc lại lặp lại những tuyên bố chủ quyền của một mình họ đối với tất cả các khu vực đang tranh chấp và vùng biển tiếp giáp, hầu hết các khu vực đó đều nằm gần đất liền của Philippine hơn là đất liền của Trung Quốc.

Mỹ coi Philippine là một đồng minh quân sự không thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và hai nước này đã ký một hiệp ước phòng thủ chung vào năm 1951.

Trung Quốc đã nhiều lần nói với Mỹ rằng Mỹ không có quyền can thiệp vào tranh chấp ở quần đảo Trường Sa.

AFP

Hiền Ba dịch

Nguồn: Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2011 15/04/2011

http://boxitvn.blogspot.com/2011/04/cach-oi-thoai-cua-philippine-voi-trung.html

Minh bạch “kiểu Trung Quốc”

Ngọc Trân, thông tín viên RFA

Ngoại trưởng Hillary Clinton và Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào ngày 24 tháng Năm 2010. AFP photo

Cuối tháng 3 vừa qua, Bắc Kinh cung cấp thông tin về chính sách quốc phòng qua việc công bố "Sách trắng Quốc phòng Trung Quốc năm 2010".

Việc làm này nhằm chứng minh với thế giới rằng, Trung Quốc gia tăng sự minh bạch trong vấn đề quốc phòng và củng cố niềm tin với cộng đồng quốc tế về cam kết phát triển hòa bình của Trung Quốc.

Nội dung Sách trắng Quốc phòng mà Trung Quốc vừa phát hành, có những điểm nào đáng chú ý? Những điều mà Bắc Kinh tiết lộ trong tài liệu này có thật sự minh bạch như họ đã tuyên bố? Thông tín viên Ngọc Trân có bài phân tích.

Trung Quốc muốn lãnh đạo thế giới?

Khác với Sách trắng Quốc phòng năm 2008 mà Trung Quốc đã từng bị thế giới phê phán thái độ kiêu ngạo khi khẳng định: "Thế giới không thể tận hưởng sự thịnh vượng và ổn định nếu không có Trung Quốc", tài liệu quốc phòng lần này đã tránh sử dụng những từ ngữ tương tự, cho thấy, Bắc Kinh muốn cải thiện hình ảnh với thế giới bên ngoài, bằng thái độ thân thiện, thay thế hình ảnh một nước Trung Quốc hiếu chiến trong những năm gần đây.

Mặc dù mục đích công bố tài liệu quốc phòng lần này nhằm thay đổi cách nhìn của thế giới về Trung Quốc, thế nhưng nội dung tài liệu cho thấy, Bắc Kinh có vẻ quyết đoán hơn trong chính sách quốc phòng.

Bên cạnh sự tự tin về sức mạnh kinh tế, Trung Quốc tiếp tục khẳng định sức mạnh quân sự, không ngừng hiện đại hóa Quân đội Trung Quốc, với kế hoạch gia tăng chi phí quốc phòng gần 13% trong năm nay.

Để trấn an các nước khác, Trung Quốc luôn khẳng định, việc gia tăng chi tiêu quốc phòng chỉ với mục đích phòng thủ, thế nhưng, qua nhiều lần xung đột với các nước láng giềng thời gian gần đây, đã chứng minh rằng, ngoài mục đích phòng thủ, Bắc Kinh còn bắt nạt và đe dọa các nước trong khu vực.

Một điểm khá quan trọng mà Bắc Kinh đã đưa vào chính sách quốc phòng lần này, đó là, ngoài việc bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia, việc hiện đại hóa quốc phòng của Trung Quốc còn nhằm mục đích, "duy trì hòa bình và ổn định thế giới".

Trung Quốc phản đối sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, phản đối các hành động hiếu chiến và bành trướng, phản đối chủ nghĩa bá quyền và chính trị cường quyền với bất kỳ hình thức nào. 

Trích tài liệu quốc phòng TQ

Sau khi nêu lên những bất ổn trong khu vực và trên toàn cầu, cáo buộc Hoa Kỳ xen vào các vấn đề an ninh trong vùng và củng cố liên minh quân sự trong khu vực, Bắc Kinh đã đưa vai trò "duy trì hòa bình và ổn định thế giới" của Liên Hiệp Quốc vào trong chính sách quốc phòng, biến nhiệm vụ chung của các nước thành viên Liên Hiệp Quốc, thành nhiệm vụ riêng của Trung Quốc.

Tuy các quan chức Bắc Kinh luôn khẳng định, Trung Quốc không muốn thay thế Mỹ lãnh đạo thế giới, thế nhưng qua chính sách quốc phòng của Trung Quốc vừa công bố, cho thấy, rõ ràng Bắc Kinh đang muốn đảm nhận vị trí thống lĩnh các vấn đề an ninh toàn cầu.

Khái niệm của Trung Quốc về tính minh bạch

Khác với Sách trắng Quốc phòng phát hành lần trước, khi đưa ra các cụm từ có liên quan đến chiến tranh, trong tài liệu quốc phòng lần này, Trung Quốc đã bỏ công sức để thuyết phục với phần còn lại của thế giới, rằng chính sách quốc phòng của họ là "phòng thủ", và Trung Quốc sẽ "không tấn công, trừ khi bị tấn công". Trong tài liệu có đoạn: "Trung Quốc phản đối sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, phản đối các hành động hiếu chiến và bành trướng, phản đối chủ nghĩa bá quyền và chính trị cường quyền với bất kỳ hình thức nào".

Lính TQ trong một buổi huấn luyện tháng 3/2010. AFP photo

Ngoài ra, Bắc Kinh còn củng cố lòng tin của các nước, khi tuyên bố: "Trung Quốc rất coi trọng tính minh bạch trong quân sự, và cố gắng đẩy mạnh sự tin tưởng của thế giới về cam kết phát triển hòa bình". Thế nhưng, trong tài liệu vừa phát hành, cũng như qua các hành động phô trương sức mạnh quân sự của Trung Quốc trong thời gian qua, rất khó có thể thuyết phục các nước tin tưởng, bởi có quá nhiều mâu thuẫn giữa lời nói và hành động của các viên chức Trung Quốc.

Dường như khái niệm về sự minh bạch của Trung Quốc không giống nhận thức của các nước còn lại. Một trong những người tham gia soạn thảo tài liệu quốc phòng lần này, Giáo sư Trần Chu, thuộc Học viện Khoa học Quân sự Trung Quốc, đã khẳng định tại một cuộc họp báo khi công bố Sách trắng Quốc phòng năm 2011 rằng, thật là sai lầm khi tin rằng minh bạch là điều kiện đầu tiên để quân đội tin tưởng lẫn nhau. Ông Trần Chu cho biết: "Để đạt được sự tin tưởng lẫn nhau, điều cần thiết trước tiên là không ngừng mở rộng lợi ích chung và tôn trọng lợi ích chiến lược của nhau".

Sự khó hiểu về khái niệm minh bạch của Trung Quốc có thể thấy rõ ở chính sách quốc phòng của họ. Một mặt, Bắc Kinh khẳng định, chương trình hiện đại hóa quân sự chỉ với mục đích "phòng thủ"; mặt khác, Trung Quốc không ngừng phát triển các loại vũ khí hiện đại, vượt quá mục đích phòng thủ, như: phát triển tên lửa đạn đạo tấn công tàu sân bay, mà mục tiêu nhắm vào các tàu sân bay của Mỹ; phát triển vũ khí chống vệ tinh; xây thêm tàu ngầm tấn công bằng hạt nhân, chuẩn bị đưa vào sử dụng một tàu sân bay trong năm nay; và đang cho thử nghiệm máy bay tàng hình thế hệ thứ năm, Chengdu J-20.

Trong khi Bắc Kinh cố gắng tạo ra một hình ảnh mới để thuyết phục các nước còn lại trên thế giới tin tưởng những điều họ nói, thì trước đó không bao lâu, hình ảnh một nước Trung Quốc hiếu chiến đã hiện ra qua lời phát biểu của người đứng đầu Bộ Quốc phòng Trung Quốc, ông Lưu Quang Liệt. Khi trả lời phỏng vấn báo chí, ông Lưu cho biết, Bắc Kinh đang chuẩn bị một "cuộc xung đột quân sự ở mọi hướng chiến lược".

... hòa bình ở Trung Quốc chưa bao giờ đạt được bằng cách nhượng bộ, chỉ có bằng chiến tranh. Bảo vệ lợi ích quốc gia sẽ không bao giờ đạt được bằng cách đàm phán, mà phải bằng chiến tranh.

Trích một bài báo ở TQ

Cũng trong thời gian này, cơ quan Quân ủy Trung ương, thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc, cho đăng một bài viết, cho biết, Trung Quốc đã sẵn sàng cho cuộc chiến tranh với các nước láng giềng vào bất cứ lúc nào. Bài báo này còn nói rằng, ngoài chiến tranh ra, đàm phán không thể bảo vệ lợi ích quốc gia. Bài báo viết: "Các nước như Nhật Bản, Ấn Độ, Việt Nam, Úc, Philippines, Indonesia, và Nam Hàn đang cố gắng gia nhập vào nhóm chống Trung Quốc vì những nước này hoặc là đã từng có chiến tranh với Trung Quốc, hoặc có xung đột về lợi ích với Trung Quốc. Những nước này đang cố gắng để được hưởng lợi bằng cách sử dụng Mỹ. Lịch sử Trung Quốc kể từ năm 1949 cho thấy, hòa bình ở Trung Quốc chưa bao giờ đạt được bằng cách nhượng bộ, chỉ có bằng chiến tranh. Bảo vệ lợi ích quốc gia sẽ không bao giờ đạt được bằng cách đàm phán, mà phải bằng chiến tranh".

Các nhà phân tích cho biết, hành động cứng rắn của Trung Quốc, nằm trong kế hoạch đánh chiếm và kiểm soát vùng biển và các chuỗi đảo ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, dựa trên kế hoạch của tướng Lưu Hoa Thanh, cựu Tổng Tư lệnh Quân đội Trung Quốc đã vạch ra, nhằm chấm dứt vai trò lãnh đạo của Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương, và Trung Quốc sẽ thay thế vị trí của Mỹ, trở thành cường quốc trên biển.

Qua những điều vừa kể, cùng với hành động của hải quân Trung Quốc mà thế giới đã có dịp chứng kiến, khi liên tục sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Nhật Bản, Việt Nam và các nước Đông Nam Á trong thời gian qua, rất khó có thể thuyết phục các nước tin vào hình ảnh một nước Trung Quốc thân thiện và chính sách quốc phòng minh bạch mà Bắc Kinh đang cố tạo ra.

N. T.

Nguồn: rfa.org

http://boxitvn.blogspot.com/2011/04/minh-bach-kieu-trung-quoc.html

Không lợi dụng thần tượng

Phạm Anh Tuấn

GS Ngô Bảo Châu là một thiên tài toán học, tuy ông không phải là thiên tài toán học độc nhất (the genius), tất nhiên càng không phải là thiên tài về tất cả. Cách làm việc của ông, theo như tôi được đọc trong một bài phỏng vấn ông, là bắt đầu bằng việc đi tìm các câu hỏi chứ không đi tìm các câu trả lời. Cách viết của ông giống như một sự gợi câu hỏi. Vì thế cần tôn trọng những điều ông viết ra. Sự ồn ào dấy lên quanh một phát biểu hoặc có thể là mọi phát biểu của GS Ngô Bảo Châu cũng là điều dễ hiểu. Nó xuất phát từ hình ảnh của mỗi người về một thần tượng. Nhưng khi sự ồn ào bắt đầu lắng dần thì người ta lại bắt đầu thấy lấp ló một vài bàn tay cơ hội chủ nghĩa muốn khều khều vài thứ ra để chụp mũ và biến sự ồn ào vô hại đó thành một thứ phong trào "dân chủ", hoặc một thứ hoa lài mà theo họ là chóng tàn quá nên hóa thành "hoa cứt lợn" (để chê hay để lấy lòng ai?), và cả những đầu óc ảo tưởng trong đó có cái tổ chức rất lớn ở nước ngoài đang ảo tưởng về một blogger được họ xếp là "blogger chuyên nghiệp nhất tại Việt Nam".

Trong tác phẩm On Education (bản dịch của Phạm Anh Tuấn sẽ ra mắt trong năm 2011) nhà giáo dục John Dewey khi bàn về những nguyên nhân phổ biến dẫn đến các dạng tư duy tồi có nhắc rất nhiều tới Francis Bacon (1561-1620) – triết gia quan trọng ở vào giai đoạn bước ngoặt từ thời Trung cổ sang thời hiện đại (năm ngoái nhà nghiên cứu triết học Bùi Văn Nam Sơn cũng có một bài viết phổ cập về Bacon được đăng trên Sài Gòn tiếp thị). Bacon phân loại những nguyên nhân chính dẫn con người ta đi đến niềm tin sai lầm. Ông đặt cái tên rất lạ là những "idol" (thần tượng). Thần tượng rất dễ biến thành "ngẫu tượng", rất dễ dẫn dụ trí óc đi vào những con đường tư duy sai lầm và rồi trở thành "ảo tưởng".

Có bốn "ảo tưởng" chính: (1) ảo tưởng của bộ tộc (tribe) – những sai lầm tự nhiên của con người, của bản tính con người nói chung (chẳng hạn thích tin vào phát biểu của những người nổi tiếng); (2) ảo tưởng của cái chợ (the market) – những sai lầm do sự tiếp xúc giữa con người với nhau; (3) ảo tưởng của cái hang (the cave) – những sai lầm của cá nhân (phụ thuộc vào khí chất, thói quen của một cá nhân); (4) ảo tưởng của sân khấu (the theatre) – những sai lầm có nguồn gốc từ những giáo điều của một giai đoạn cụ thể.

Như thế có thể thấy là con người thực ra không dễ làm người tự do đích thực. Con người bị trói buộc vào quá nhiều thứ. Đôi khi tình cảnh thực sự là tuyệt vọng. Song, những người cơ hội chủ nghĩa mới thực sự là nguy hiểm. Họ là những người chọc ngang-phá ngang, chả biết cái gì đến đầu đến đũa cả. Họ là những người đã có một chỗ xong xuôi cho riêng mình ở đâu đó rồi và bây giờ được thấy là đang đi lại nghênh ngang – họ gọi đấy là "tự do". Họ đã thu hoạch xong lúa vụ mùa chính vụ rồi và bây giờ rủng rỉnh rảnh rang đứng đằng xa quan sát những con người đang chịu thất bát ngay cả vụ hoa màu – họ gọi đấy là "khách quan" Họ chưa bao giờ khổ cả, chứ đừng nói là đau khổ thực sự vì điều gì vượt ra ngoài cuộc sống bản thân họ.

Tôi luôn tin vào cuộc sống có thực. Với tôi tiếng nói của những người thực sự trầm mình trong cuộc đời này là tiếng nói đáng tin. Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh, nhà thơ Dương Tường bằng xương bằng thịt với "les années noires" của họ đã dạy tôi nhiều điều hơn vô số những cuốn sách, hơn vô số những ngẫu tượng trong cuộc sống ảo ngày hôm nay. Có một giai đoạn dài trong những năm tháng đen ấy hầu như ngày nào Nguyễn Xuân Khánh trên đường từ công trường cải tạo ở Thủ Lệ về cũng ghé qua nhà tôi. Bao giờ ông cũng gọi tôi đem thuốc lào ra hút rồi ông ôm cây ghi ta đệm hát nghêu ngao một mình. "Này, mày có cái gì đọc đến mức phải nổ tung đầu lên không, cho tao mượn?", một lần ông hỏi tôi. Tôi đưa ông Les Faux-Monnayeurs của Gide. Ông cầm, rồi cầm luôn từ dạo ấy đến nay. Dương Tường, người tự nhận mình không chỉ "học hỏi" mà "dévorer" (ngấu nghiến) tất cả các nền văn hóa của thế giới, năm xưa ngày ngày ngồi hiền hòa đọc sách trong Thư viện Quốc gia nhưng bao giờ cũng có những người "lạ mà quen" giả vờ đi vòng sau lưng ông để kiểm tra xem hôm nay ông đọc cái gì.

Không ai có thể tinh tướng, có thể dạy đời cho cuộc sống. Nhà văn cựu chiến binh Mỹ Larry Heinemann suýt bỏ mạng ở chiến trường Việt Nam có lần đã dùng Moby-Dick để dạy tôi "mày đừng tưởng mày tóm được cuộc sống, cuộc sống nó tóm mày đấy" (life hold thou, not thou it). Tại vì có một điều chắc chắn là không ai có thể giả vờ sống. Với ai đó có thể chạy trốn được trong cuộc sống ngoài đời thực, chẳng hạn, ngồi trên chiếc Camri tiền tỉ rong ruổi ngang dọc đất nước lúc ghé Hà Nội nghỉ đêm tại Sofitel Métropole de Hanoi đêm xuống buồn buồn gọi một chai Ballantine nhẹ nhàng, nhưng làm gì có chỗ núp mãi mãi cho bất cứ ai dù là trong cuộc sống ảo trên mạng Internet.

PAT.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN

http://boxitvn.blogspot.com/2011/04/khong-loi-dung-than-tuong.html

Rõ và chưa rõ

Nghịch Nhĩ

Đại văn hào Nga A. P. Chekhov có một câu rất hay, đại ý là hạnh phúc chỉ đến với người hiểu biết vì người ta càng hiểu biết nhiều thì càng thấy rõ hơn chất thơ của cuộc đời ở những nơi mà người kém hiểu biết không bao giờ thấy được. Với ý nghĩa ấy thì diễn biến vụ án ông Cù Huy Hà Vũ, gần đây nhất là diễn biến trong và ngoài phiên tòa xét xử ông đã đem lại cho tôi nhiều hiểu biết, tức là nhiều hạnh phúc. Tôi nói như vậy mà hoàn toàn không sợ bị ai coi là độc ác hay vô cảm bởi tôi biết bên cạnh sự căm giận, bên cạnh nỗi buồn đau, đông đảo người thân và bạn bè của ông Cù Huy Hà Vũ còn thấy tự hào về ông, về mình, còn tràn trề quyết tâm và hy vọng cho những gì tươi sáng hơn.

Rào đón thế, rốt cục tôi đã hiểu biết thêm được những gì?

Chỉ nêu hai điểm chính.

Thứ nhất là về ông Cù Huy Hà Vũ.

Liên quan sự đúng sai của các vấn đề mà ông Cù Huy Hà Vũ nêu ra, trong câu chuyện với nhà giáo Phạm Toàn chiều mùng 5 tết vừa rồi, cụ Nguyễn Trọng Vĩnh đã nói rất rõ ràng: "Những băn khoăn, những ưu tư của Vũ cũng là những băn khoăn và ưu tư của mọi người. Mọi người đều nghĩ, còn Vũ thì đã nói ra được những điều đó. Vũ không nói, thì người khác cũng nói. Vì đó là những điều hiện thời mọi người lo lắng cho đất nước… Những gì đã đọc thì tôi thấy Vũ nói đúng. Chỉ có điều là nó thật quá đi… Tôi thì lại thấy chú ấy nói đúng ở điều này: ngày trước chính quyền Sài Gòn tham nhũng là họ ăn cắp viện trợ Mỹ, đó là tiền Mỹ, chứ đó không phải là mồ hôi và công sức của người Việt Nam. Còn của ta bây giờ, ai giàu lên nhờ bán chác đất đai, nhờ ăn hối lộ, nhờ bán rừng và tài nguyên… thì đó là giàu lên nhờ ăn cắp tài sản của dân tộc Việt Nam này". Chữ "mọi người" cụ dùng có thể không tuyệt đối đúng nhưng nói chung là đúng và chắc chắn trong đó có tôi. Tôi nhất trí với cụ và mong đất nước ta có thêm nhiều người dám nói thẳng, nói thật, nói hết như cụ, như ông Cù Huy Hà Vũ.

Về phương pháp hành động của ông Cù Huy Hà Vũ, tôi không bàn vì chưa từng làm những việc như ông đã làm, đang làm và vẫn còn biết ngượng mồm, vẫn còn biết mình là thằng chết (đúng hơn là đang chết, gần chết, sống mà như chết, song vẫn muốn sống cho ra hồn), chớ dại mà đi cãi người khiêng. Các vị lão thành từng dõng dạc, hiên ngang trước Tòa án, từng bị đày đọa trong lao tù thực dân, đế quốc, nơi mà một con cá, dăm bảy cái chột nưa cũng có thể làm mất chí khí, tiết tháo mà bình luận thì sẽ đúng hơn và trúng hơn chăng?

Ở đây, tôi chỉ muốn tự khẳng định với mình một điều: ông Cù Huy Hà Vũ là người trước sau như nhất, đã nói là làm, dám làm dám chịu. Việc ông bị bắt, thái độ của ông trước Tòa và mức án mà ông phải chịu minh chứng đầy đủ cho điều đó. Người ta đã không dọa dẫm, lung lạc, dụ dỗ được ông. Về mặt nhân cách, ông hơn hẳn những kẻ nói trước quên sau, khi nói ngược lúc nói xuôi, nhơn nhơn nói dối không ngượng mồm mà chúng ta vẫn thường bắt gặp trên các phương tiện thông tin đại chúng. Ai cũng có thể tự hào khi có một người con, người cháu, người chồng, người cha, người anh em, người bạn… như thế.

Xưa nay, người như thế luôn được trời giúp, người giúp. Lo gì!

Thứ hai là về đối tượng đấu tranh của ông Cù Huy Hà Vũ.

Đó dứt khoát không phải là nhân dân, không phải là những lợi ích chính đáng, cơ bản của nhân dân, của đất nước vì nếu như thế thì ông Cù Huy Hà Vũ đã bị đông đảo người dân nguyền rủa, đã bị chính người thân, bạn bè và xóm giềng khinh rẻ chứ chẳng thể được đồng bào công khai thắp nến cầu nguyện, biếu tặng hoa tươi, gửi thư từ, điện tín động viên… và nhất là ùn ùn kéo tới tìm cách chứng kiến phiên tòa xét xử ông, biểu thị sự đồng tình, ủng hộ ông bất chấp sự ngăn cản, bắt bớ, thậm chí là tù đày. Dăm bảy chục năm trước, ở Liên Xô, Trung Quốc, cả ở Việt Nam nữa, người ta đã nhân danh nhân dân, đã lợi dụng nhân dân để chụp cái mũ "kẻ thù của nhân dân", bức hại hàng triệu, hàng triệu người lương thiện. Bây giờ tình hình chưa khác hẳn (vì dân vẫn bị khống chế nặng nề, chưa thật sự được "mở miệng") song cũng đã khác nhiều, chẳng ai có thể áp cái bài ấy một cách đại trà nữa, ít nhất là đối với ông Cù Huy Hà Vũ.

Nói cho ngay, đối tượng đấu tranh của ông Cù Huy Hà Vũ là Đảng Cộng sản Việt Nam. Điều này thể hiện rõ qua việc ông bị truy tố, kết án về tội tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCN Việt Nam. Trang mạng "lề phải" Vnexpress đưa tin: "Theo Hội đồng xét xử, ông Cù Huy Hà Vũ đã có một số bài viết, bài trả lời phỏng vấn Đài tiếng nói Hoa Kỳ, Đài châu Á tự do với nội dung kêu gọi đa nguyên, đa đảng, đòi xóa bỏ điều 4 Hiến pháp, xuyên tạc đường lối chính sách của Đảng, phỉ báng chính quyền và thể chế nhà nước", tức là trước hết và chủ yếu nhằm vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Trang mạng "lề phải" VTC đưa tin "cô đọng" hơn, không đả động gì tội của ông đối với Nhà nước: "Theo Hội đồng xét xử, ông Cù Huy Hà Vũ đã có một số bài viết, bài trả lời phỏng vấn Đài tiếng nói Hoa Kỳ, Đài châu Á tự do với nội dung kêu gọi đa nguyên, đa đảng, đòi xóa bỏ điều 4 Hiến pháp". Thẩm phán Nguyễn Hữu Chính, Chủ tọa phiên tòa thì nói trắng ra: "Những bài viết và trả lời phỏng vấn của ông ta (Cù Huy Hà Vũ) đã bôi nhọ một cách trực tiếp hoặc gián tiếp đến Đảng cộng sản Việt Nam".

Cách đây vài tháng, ông Nguyễn Văn An, cựu Ủy viên Bộ Chính trị, cựu Trưởng ban Tổ chức trung ương của Đảng Cộng sản Việt Nam, cựu Chủ tịch Quốc hội đã ví von lâu nay ở Việt Nam, Đảng Cộng sản như vua, không phải là một ông vua thời phong kiến mà là vua tập thể thời Cộng hòa xã hội chủ nghĩa. Theo sự ví von ấy, ông Cù Huy Hà Vũ nói thế, viết thế có khác gì đòi truất vua, đáng ra phải tru di cửu tộc ấy chứ! Đó là chưa kể ngày xưa vua chỉ có một, nếu phạm thượng, may ra vẫn có người bênh chứ ngày nay vua tập thể rải khắp chỗ, từ các hang cùng ngõ hẻm (để theo dõi, ngăn cản, bắt bớ triệt để những người ủng hộ ông Cù Huy Hà Vũ) vào đến tận phòng xử án (để luận tội, kết tội ông lấy được), ông có 5 chứ 50, 500, 5.000 luật sư cũng chẳng ăn thua.

Với hiểu biết ấy, tôi cho rằng vụ án ông Cù Huy Hà Vũ có phúc thẩm, tái thẩm, giám đốc thẩm thì vẫn thế thôi. "Hoàng thượng" không nói đùa, đã dùng tới hai cái bao cao-su vừa qua sử dụng, đã xài lại "lỗi đánh máy" thì có nghĩa là sát ván lắm rồi. Song cũng như ông Cù Huy Hà Vũ, tôi luôn nhớ Tổ quốc và nhân dân mới là trên hết. Nghĩ về sự trường tồn của Tổ quốc và nhân dân, những người như chúng ta sẽ thêm lạc quan, sẽ biết mình phải làm gì, có thể làm gì. Tôi ư? Tôi nhớ tới lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Cụ Hồ.

Bánh xe của lịch sử luôn quay để đưa Tổ quốc và nhân dân tiến lên phía trước. Lượng có đổi, chất mới đổi. Lượng đã đổi, chất phải đổi theo. Muốn cầm đèn chạy trước, dù có hung hăng đến mấy cũng chẳng được, ắt bị nó kéo giật cho ngã ngửa (trong Hội thảo khoa học của Hội khoa học kinh tế Việt Nam ngày 7-10-2010, GS Trần Phương, chủ tịch Hội, cựu Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản, cựu Phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng dùng từ mềm hơn là "lùi lại"). Ngược lại, nhân tình thế thái đã đổi từ lâu mà vẫn muốn làm vương làm tướng, cha truyền con nối phân phong như thời xưa (nói nôm na là muốn làm phản động) thì chắc chắn sẽ sớm bị bánh xe lịch sử nghiền cho nát bét.

Nhưng thú thật, có một điều tôi vẫn chưa rõ, đó là về các vị lão thành từng ký nhiều thư ngỏ gửi lãnh đạo Đảng Cộng sản và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với tính chất luận chiến, tính chất yêu sách cực kỳ quyết liệt (ví dụ: tố cáo những người, những thế lực cụ thể trong Đảng Cộng sản "âm mưu phá Đảng toàn diện, phá cái lõi của cách mạng, phá khâu then chốt là xây dựng, bảo vệ Đảng cả tổ chức, uy tín và lòng tin của nhân dân; phá bản chất của Đảng; phá nguyên tắc cơ bản, nguyên tắc lớn nhất của Đảng là nguyên tắc tập trung dân chủ", vạch trần khuyết điểm, kiến nghị xử lý theo kỷ luật của Đảng Cộng sản và theo pháp luật của Nhà nước đối với một số người về Đảng là Tổng bí thư, Ủy viên Bộ chính trị, Ủy viên Trung ương, về chính quyền là Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thứ trưởng…), mới đây lại ký vào Thỉnh nguyện thư của gia đình và Kiến nghị của bao nhiêu trí thức hàng đầu và đông đảo quần chúng yêu cầu trả tự do cho ông Cù Huy Hà Vũ.

Muốn hỏi các vị có còn là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam hay không?

Nếu còn, lại xin được hỏi, bây giờ đã rõ ra như thế thì các vị là đồng chí của ai – ông Cù Huy Hà Vũ hay những người vừa kết ông mức án 7 năm tù?

Dám mong các vị có thư ngỏ cho thường dân chúng tôi được biết!

N.N.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN

http://boxitvn.blogspot.com/2011/04/ro-va-chua-ro.html

Bài ca nối mạng

Tặng các công dân Net

Hoàng Hưng

Màn hình computer rực sáng. Những tiếng phẫn nộ, những tiếng yêu thương, những tiếng khinh bỉ, những tiếng sẻ chia, những tiếng đòi SỰ THẬT, những ánh nến hồng ngàn vạn trái tim, những bó hoa tươi ngàn vạn tấm lòng, trong còi rít, còng khua, trong dùi vung, đạn xé, trong vòi rồng điên cuồng trong dối trá phỉnh phờ vây bủa. Màn hình computer rực sáng. Những tiếng phẫn nộ, những tiếng yêu thương, những tiếng khinh bỉ, những tiếng sẻ chia, những tiếng đòi QUYỀN SỐNG, những ánh nến hồng ngàn vạn trái tim, những bó hoa tươi ngàn vạn tấm lòng đã vượt qua nỗi sợ, đã vượt qua tường lửa, đã phá tung màn đêm, đã tìm nhau kết nối, đã cho nhau niềm tin. Màn hình computer rực sáng. Những tiếng phẫn nộ, những tiếng yêu thương, những tiếng khinh bỉ, những tiếng sẻ chia, những tiếng đòi TỰ DO, những ánh nến hồng ngàn vạn trái tim, những bó hoa tươi ngàn vạn tấm lòng đã nhân truyền triệu triệu thành sóng biển thành thác lũ từ một clic chuột giản đơn Từ trong thế giới ảo ta xây đắp con đường trở về SỰ THẬT trở về SỰ SỐNG trở về TỰ DO Clic chuột đi thôi Ta vào xa lộ Thế giới thênh thang Từ một nơi này ta ôm hoàn vũ Không cô đơn cũng không bày đàn Clic chuột đi thôi Nào ta nối mạng! Màn hình rực sáng… Viết trong ngày tháng tư rực lửa H.H.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN

http://boxitvn.blogspot.com/2011/04/bai-ca-noi-mang.html